Ucisk w głowie to określenie funkcjonujące najczęściej w odniesieniu do napięciowego bólu głowy. Przyczyny tego typu dolegliwości są możliwe do ustalenia po zebraniu dokładnego wywiadu. Konieczne jest określenie m.in. lokalizacji (np. ucisk z tyłu głowy, ucisk za uszami) czy też objawów towarzyszących (mrowienie głowy, pulsowanie w głowie). Leczenie uciskowego bólu głowy zależne jest od czynnika wywołującego.

Napięciowy ból głowy

Ból głowy w postaci uczucia ucisku w głowie, wrażenia obręczy nałożonej na głowę, ćmienia itp. jest często zgłaszanym przez pacjentów problemem, niejednokrotnie uciążliwym i znacznie obniżającym komfort życia. Bóle głowy mogą mieć różne nasilenie, charakter, czas trwania, objawy towarzyszące i inne cechy. Najogólniej bóle głowy dzieli się na wtórne (będące objawem konkretnej choroby) i pierwotne (niezwiązane z inną chorobą). Ból głowy pierwotny jest zjawiskiem znacznie częstszym niż wtórny. Pojęcie „pierwotny” oznacza, że nie znamy przyczyny powstania bólu. Biorąc pod uwagę konstelację objawów towarzyszących bólom głowy pierwotnym, dzielimy je na trzy główne kategorie. Są to:

1. migrena – ból migrenowy to zazwyczaj ból jednostronny, przez pacjentów interpretowany najczęściej jako ból skroni;

2. klasterowy ból głowy – najczęściej jest to ból głowy z jednej strony, lokalizujący się nad czołem lub w okolicach skroni, opisywany jako ból głowy i oczu;

3. napięciowy ból głowy – ma charakter napadowy, określany jako tępy lub rozpierający, zwykle jest to obustronny ból głowy. Napięciowy ból głowy charakteryzuje się nasileniem od słabego do dość silnego, pojawia się zwykle powoli, narasta stopniowo i trudno określić jego początek. Jest w większości przypadków obustronny i skupia się pomiędzy okolicą czołową i potyliczną, jednak trudno dokładnie wskazać jego umiejscowienie. Co ważne, bólom napięciowym nie towarzyszy aura (objawy zwiastujące wystąpienie bólu, jak błyski światła czy inne zaburzenia widzenia, charakterystyczne dla migreny). Napięciowy ból głowy opisywany jest najczęściej jako uczucie ucisku lub gniecenia w głębi głowy. Ból głowy związany z istnieniem zaburzeń w pracy określonych narządów (a więc ból wtórny) jest, jak już wspomniano, znacznie rzadszy. Jest to jednocześnie objaw niespecyficzny, a więc samo jego stwierdzenie zwykle nie jest wystarczające do postawienia rozpoznania konkretnej choroby.

Jaka jest przyczyna ściskającego bólu głowy?

Jak wspomniano, uczucie ucisku w głowie w większości przypadków odpowiada tzw. napięciowemu bólowi głowy. Podejrzewa się, że ból wywoływany jest w tym przypadku przez nieprawidłowe, nadmierne napięcie mięśni karku i skalpu, jednak często nie udaje się zidentyfikować jednej przyczyny dolegliwości. Do najczęstszych bodźców mogących wywoływać ucisk w skroniach czy ucisk z tyłu głowy należą:

1. stres, zwłaszcza silny i/lub przewlekły; ciągły ból głowy mogą również wywoływać sytuacje powodujące znaczny dyskomfort psychiczny;

2. niehigieniczny styl życia, w tym błędy dietetyczne i niski poziom aktywności fizycznej; także pewne produkty mogą u osób predysponowanych wywoływać migrenowy ból głowy – przykładem jest czekolada lub sery;

3. długie pozostawanie bez posiłku;

4.działania niepożądane leków (ból głowy jest z jednym z najczęstszych efektów ubocznych działania leków);

wady postawy.

Uczucie ucisku w głowie może również wynikać z chorób poszczególnych narządów i układów. Szczególnie często zgłaszany jest ból głowy od kręgosłupa, jednak dotyczy to niemal wszystkich okolic ciała – od schorzeń oczu do zaburzeń pracy nerek.

Pulsowanie w głowie, mrowienie głowy – o co jeszcze zapyta lekarz?

W przypadku występowania częstych bólów głowy o charakterze uciskowym konieczne jest wdrożenie odpowiedniej diagnostyki.

W przypadku wystąpienia uciskowego bólu głowy, w pierwszej kolejności lekarz stara się wykluczyć tzw. organiczną przyczynę bólu głowy. Innymi słowy, diagnostyka nastawiona jest na sprawdzenie, czy ból wynika z choroby któregoś z narządów (a więc czy jest to ból wtórny) i w jakim stopniu sytuacja ta jest groźna dla pacjenta.

Poszukiwania rozpoczynają się od zebrania wywiadu, w którym ustala się precyzyjnie cechy dolegliwości, takie jak ich:

1. nasilenie,

2. czas trwania,

3. ciągłość (przewlekły, napadowy, nawracający),

4. charakter (silny, uporczywy, kłujący, tępy),

5. zależność od czynników nasilających (np. ucisk w głowie przy schylaniu, przy wstawaniu, ucisk w głowie podczas kaszlu itp.),

6. wrażliwość na różne metody leczenia (np. techniki relaksacyjne, spacery, leki),

7. objawy towarzyszące (ucisk w głowie i zawroty, mrowienie głowy, pulsowanie w głowie, zaczerwienienie twarzy, zatkane uszy).

Ważna jest także lokalizacja dolegliwości (ucisk w skroni, ucisk za uszami, ucisk z tyłu głowy itp.). W wielu przypadkach po takim opisaniu bólu można postawić już „diagnozę roboczą”, która pozwala określić przyczynę bólu głowy i podjąć próbę leczenia. W niektórych przypadkach może być konieczne wykonanie dodatkowych badań, poczynając od wykonania morfologii krwi, kończąc na wyspecjalizowanych badaniach obrazowych.

Ucisk w skroniach – co powinno niepokoić?

Najczęściej ból głowy jest objawem niespecyficznym, co oznacza, że sam w sobie nie mówi o przyczynie wystąpienia i postawienia rozpoznania, a niejednokrotnie nawet podejrzenia choroby. Niemniej pewne określone jego cechy i objawy mu towarzyszące w niektórych przypadkach powinny wzbudzić czujność i stanowią przesłankę do poszukiwania pomocy lekarskiej. Należą do nich:

1. pojawiający się nagle bardzo silny ból głowy (często opisywany jako najgorszy ból w życiu),

2. lokalizacja bólu po jednej stronie głowy,

3. ból głowy pojawiający się po raz pierwszy w życiu u osoby po 50. roku życia,

4. towarzyszące dolegliwości, takie jak gorączka, sztywny kark, napad padaczkowy,

5. całkowity brak reakcji na standardowe leki przeciwbólowe,

6. ból głowy po urazie głowy, ból głowy w ciąży, u osób z podejrzeniem nadkrzepliwości.

Ból głowy, w tym uczucie ucisku w głowie może w tych sytuacjach wskazywać na istnienie poważnego zagrożenia zdrowia i powinien być pilnie skonsultowany z lekarzem.

Wzrok pogarsza się wraz z wiekiem. Przyczynę stanowi tu zwyrodnienie plamki żółtej. Istnieje wiele czynników i chorób, które prowadzą do osłabienia zdolności widzenia, np. cukrzyca czy nadciśnienie. Choroby oczu także prowadzą do pogorszenia wzroku – wady refrakcji, zaćma, jaskra. By dbać o wzrok, ważne jest odpowiednie oświetlenie miejsca pracy, właściwa dieta, a w razie konieczności, dobrze dobrane okulary.

Od czego psuje się wzrok?

Istnieje wiele czynników i chorób, które prowadzą do osłabienia zdolności widzenia. Najczęściej jest to nieprawidłowe oświetlenie pomieszczeń i miejsca pracy. Zarówno zbyt mocne, jak i zbyt słabe światło działa niekorzystnie. Czytanie, które wymaga znacznego wpatrywania się w tekst, powoduje nadwyrężenie oczu, a w konsekwencji – np. ból głowy. Jeśli mowa o świetle, nie należy zapominać o okularach przeciwsłonecznych, które chronią przed promieniowaniem ultrafioletowym. Nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV może prowadzić do szybszego rozwoju zaćmy lub zwyrodnienia plamki żółtej. Podczas kupowania okularów przeciwsłonecznych należy sprawdzić, czy szkła posiadają odpowiedni filtr przeciw promieniowaniu, a nie tylko zaciemniają obraz. Niektóre soczewki kontaktowe są również wyposażone w odpowiednią ochronę przed UVA i UVB. Ważne jest, aby dbać o oczy u dzieci, gdyż niekorzystne zmiany mogą kumulować się w trakcie życia, dając poważniejsze objawy w podeszłym wieku. Palenie tytoniu, m.in. poprzez przyspieszenie rozwoju miażdżycy naczyń krwionośnych, wpływa niekorzystnie na oczy i zdolność widzenia. Ponadto przyspiesza rozwój zaćmy, predysponuje do rozwoju uszkodzenia nerwu wzrokowego czy zwyrodnienia plamki żółtej. Podobnie oddziałuje źle leczona, niekontrolowana cukrzyca i nadciśnienie tętnicze.

Dlaczego wzrok pogarsza się wraz z wiekiem?

Najczęstszą przyczynę nabytej ślepoty i osłabienia wzroku u ludzi po 50. roku życia w krajach rozwiniętych stanowi zwyrodnienie plamki żółtej związane z wiekiem – AMD. Jest to jednostka chorobowa, której istota polega na degeneracji niewielkiej, centralnej części siatkówki – plamki żółtej. Stan ten rzadko powoduje całkowitą ślepotę, może być jednak źródłem znacznego upośledzenia widzenia. Istnieją dwa główne typy AMD: postać sucha i wysiękowa. Postać sucha, najczęstsza, charakteryzuje się obecnością żółtych złogów w plamce żółtej (druzy). Mogą one powodować zaburzenia widzenia, a w przypadku wzrostu ich liczby, powiększania i zlewania się – zmniejszać pole widzenia. W miarę rozwoju AMD dochodzi do ścieńczenia światłoczułej siatkówki. Charakterystyczne są ubytki w centralnej części pola widzenia. Postać wysiękowa związana jest z rozwojem nowych, nieprawidłowych naczyń krwionośnych w okolicy plamki żółtej. W wyniku tego dochodzi do wynaczynienia krwi w rejonie plamki, co prowadzi do upośledzenia widzenia centralnego, postrzegania linii prostych jako falowane czy ostatecznie – do całkowitego zaniewidzenia. Nie istnieje skuteczne leczenie zaawansowanego zwyrodnienia plamki żółtej. We wczesnych etapach stosuje się laseroterapię. Badania populacyjne sugerują, że u osób przyjmujących dużą ilość luteiny ryzyko wystąpienia AMD jest mniejsze, a w przypadku rozwiniętej choroby objawy są mniej nasilone. Inne częste przyczyny zaburzeń widzenia to m.in. wady refrakcji, zaćma, jaskra.

Domowe sposoby na zdrowe oczy

Starzenie się wzroku jest procesem nieodwracalnym. Zmniejszenie narażenia na czynniki szkodliwe, odpowiednia dieta, higiena pracy, stosowanie kropli ochronnych i preparatów z luteiną, pozwala opóźnić procesy prowadzące do pogorszenia wzroku.

1. Okłady z plasterków ogórka zielonego położone na oczy i delikatnie przyciśnięte na kilka-kilkanaście minut lub okład z chłodnej torebki zielonej herbaty mogą przynieść ulgę zmęczonym oczom. Substancje zawarte w tych produktach działają lekko przeciwzapalnie oraz przeciwobrzękowo.

2. Dla poprawy ostrości wzroku konieczne jest regularne stosowanie preparatów zawierających luteinę. W aptekach dostępne są tabletki z luteiną, które zawierają aż 24 mg tej substancji. Luteina pozwala utrzymać prawidłową ostrość wzroku, pełni funkcje ochronną względem siatkówki i soczewki oka.

3. Wskazane jest noszenie okularów przy częstej i długotrwałej ekspozycji na słońce. Okulary przeciwsłoneczne powinny mieć wszelkie atesty oraz filtry, które ochronią oczy przed szkodliwym promieniowaniem. Ochrona ta jest szczególnie ważna wczesną wiosną, gdy oczy przyzwyczajają się do większej ilości światła słonecznego, a także w czasie długotrwałej ekspozycji na promienie w czasie wakacji.

4. W przypadku pracy przy komputerze, warto regularnie nawilżać oko przy pomocy kropli nawilżających. Preparaty te są dostępne bez recepty.

5. W przypadku pracy z materiałami niebezpiecznymi, parami, pyłami, zaleca się noszenie okularów ochronnych. Im mniej czynników szkodliwych dociera do oczu, tym lepiej dla ich stanu. Proste okulary ochronne dostępne są w prawie każdym sklepie narzędziowym, zatem warto je stosować nawet podczas prac domowych.

6. Dla utrzymania wzroku w dobrym stanie niezwykle ważna jest profesjonalna opieka okulistyczna. Należy pamiętać o regularnych wizytach kontrolnych u specjalisty dla lepszej ochrony i zdrowia oczu. U osób bez czynników ryzyka, jak np. cukrzyca, zaleca się przeprowadzać kontrolę przynajmniej raz na dwa lata lub niezwłocznie, jeśli pojawi się jakiś niepokojący objaw.

Mimo że jest to badanie profilaktyczne, nie każda kobieta wie, jak wygląda USG dopochwowe. USG transwaginalne to badanie narządów płciowych kobiety za pomocą głowicy ultrasonograficznej. Jest to badanie ważne przed ciążą, w czasie ciąży i jako regularne, stosowane co dwa lata, badanie przesiewowe. Powinno towarzyszyć każdemu badaniu ginekologicznemu, gdyż pozwala na szybką diagnostykę wielu problemów i chorób. USG transwaginalne jest dużo dokładniejsze w diagnostyce wszelkich zmian fizjologicznych macicy, jajowodów i jajników niż USG przez powłoki brzuszne. Za pomocą tego badania w ciąży i nie tylko, można stwierdzić różnego rodzaju zmiany i problemy, np.:

•nieprawidłowości w budowie kości miednicy;

•nieprawidłowości w budowie mięśni miednicy;

•nieprawidłowości dotykające naczyń krwionośnych miednicy;

•wady anatomiczne narządów płciowych;

•nowotwory w obrębie narządów płciowych;

•nieprawidłowości w grubości endometrium;

•torbiele w obrębie narządów płciowych;

•ciąża pozamaciczna;

•nieprawidłowe umiejscowienie krążków wewnątrzmacicznych.

Kiedy przeprowadza się USG transwaginalne?

USG dopochwowe powinno być przeprowadzane regularnie u każdej kobiety, która rozpoczęła współżycie. USG transwaginalne jest szczególnie ważne w przypadku, kiedy u kobiety występują:

•krwawienia z dróg rodnych;

•bóle podbrzusza o nieznanej przyczynie;

•zaburzenia miesiączkowania (silne bóle menstruacyjne, obfite miesiączki lub jej brak);

•problemy z poczęciem dziecka;

•problemy z donoszeniem ciąży;

•podejrzenia torbieli na jajnikach;

•podejrzenia zespołu policystycznych jajników;

•podejrzenia wad anatomicznych narządów płciowych.

W uzasadnionych przypadkach może się zdarzyć, że USG trzeba zastosować u dziewicy. Ze względu na błonę dziewiczą, takie badanie trzeba przeprowadzić przez powłoki brzuszne lub odbyt.

USG dopochwowe w ciąży

Badanie ultrasonograficzne, zgodnie ze standardami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, w ciąży powinno być przeprowadzone przynajmniej trzykrotnie. Głównym celem USG jest wykrycie ewentualnych wad w rozwoju płodu czy zaburzeń wewnątrzmacicznych. Częstotliwość badań USG jest większa u kobiet z ciążą powikłaną. USG, w zależności od tygodnia ciąży, ma inną specyfikę i cel. Przed 10. tygodniem wykonuje się USG dopochwowe. Przeprowadza się je w celu:

potwierdzenia ciąży wewnątrzmacicznej (bądź stwierdzenia ciąży o nieznanej lokalizacji) dokonania oceny wieku ciążowego wykonania pomiaru pęcherzyka ciążowego dokonania oceny obecności zarodka, a także sprawdzenia liczby zarodków, kosmówek, owodni i pęcherzyka żółtkowego, dokonania oceny narządów płciowych. USG dopochwowe w celu rozpoznania ciąży można wykonać już w 4. tygodniu ciąży. W 5. i 6. tygodniu na obrazie widać zagnieżdżony zarodek. W 7. tygodniu ciąży USG dopochwowe pozwala zobaczyć bijące serce. W 8. tygodniu płód ma ok. 2 cm. W 9. i 10. tygodniu ciąży dziecko jeszcze bardziej się zmienia, zaczyna wykonywać ruchy rękoma i nogami. Ciążę mnogą można stwierdzić podczas USG przezpochwowego ok. 5–6. tygodnia. Pomiędzy 11. a 13. tygodniem ciąży USG transwaginalne stosuje się w celu dokonania wstępnej oceny anatomicznej rozwijającego się dziecka czy wykonania markerów ultrasonograficznych aberracji chromosomowych (pozwala oszacować ryzyko wystąpienia wad genetycznych). Badanie USG na tym etapie ciąży można wykonać za pomocą sondy przezpochwowej albo brzusznej. USG dopochwowe nie jest przeprowadzane w trzecim trymestrze.

USG transwaginalne – w którym dniu cyklu?

U kobiet w wieku rozrodczym badanie powinno być wykonane w pierwszej fazie cyklu miesięcznego (między 5. a 10. dniem), natomiast u kobiet w okresie pomenopauzalnym stosujących hormonalną terapię zastępczą – najkorzystniej w 6–10 dni po zażyciu ostatniej tabletki (w przypadku terapii sekwencyjnej najlepiej do 10. dnia cyklu, natomiast podczas terapii ciągłej nie ma znaczenia dzień, w którym ma być przeprowadzone USG dopochwowe).

Jak wygląda dopochwowe badanie USG?

Badanie dopochwowe USG nie wymaga wcześniejszych badań. Trzeba tylko pamiętać, aby powiedzieć lekarzowi przeprowadzającemu badanie o dacie ostatniej miesiączki oraz pokazać mu wyniki poprzedniego badania USG. Do badania powinien być opróżniony pęcherz moczowy. Pacjentka kładzie się na specjalnej kozetce, rozebrana od pasa w dół. Na ultrasonograficzną sondę jednorazową nakłada się powłoczkę i żel ułatwiający wprowadzenie sondy do pochwy. Sonda dopochwowa jest podłużnym urządzeniem o średnicy około 2 centymetrów. Dzięki emitowanym przez nią falom ultrasonograficznych, na ekranie widoczne są narządy płciowe pacjentki. USG dopochwowe to badanie całkowicie bezpieczne do wykonywania tak często, jak jest to konieczne, niewywołujące dolegliwości bólowych w trakcie ani po badaniu. Kobiety badane skarżą się czasem na uczucie dyskomfortu, które jednak szybko znika. Samo badanie trwa kilka, maksymalnie kilkanaście minut. Wynik przedstawia się w postaci zdjęcia lub filmiku oraz opisu słownego. Dopochwowe badanie USG w ciąży stosuje się tylko wtedy, jeśli pojawiają się niepokojące objawy (wywołujące podejrzenie ciąży pozamacicznej lub zagrożenia ciąży) i tylko w pierwszym trymestrze. Rzadziej stosuje się USG dopochwowe w drugim trymestrze ciąży, a w trzecim już się z niego nie korzysta.

Zapalenie płuc to stan zapalny miąższu płucnego, w czasie którego dochodzi do charakterystycznego wysięku. Konsekwencją zapalenia płuc jest zmniejszenie powierzchni płuc, duszność, przyspieszony oddech, czasem sinica. Zapalenie płuc często jest powikłaniem chorób zakaźnych, ale występuje też samoistnie, np. w wyniku zakażenia bakteryjnego płuca. Każdy rodzaj zapalenia płuc wymaga innego leczenia.

Zapalenie płuc – rodzaje i przyczyny

Przyczyny zapalenia płuc mogą być bardzo różne i w zależności od tego, co je spowodowało, wyróżnia się typy zapalenia płuc:

•bakteryjne zapalenie płuc – czynnikiem wywołującym są bakterie, zarówno Gram (+) i Gram (-), a także bakterie beztlenowe, np. dwoinka zapalenia płuc,

•wirusowe zapalenia płuc – jeśli czynnikiem wywołującym jest wirus, np. grypy, odry, różyczki, adenowirusy,

•grzybicze zapalenie płuc – wywołane poprzez zakażenie Candida albicans, Aspergillus fumigatus,

•wywołane przez pierwotniaki, riketsje, mikoplazmy itp.,

•o przyczynach mieszanych.

Bakteriami, które są najczęściej przyczyną bakteryjnego zapalenia płuc są S. pnuemoniae i H. influenzae.

Zapalenie płuc możemy podzielić także ze względu na zakażenia pozaszpitalne i szpitalne (głównie wywołane Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli, Klebsiella pneumoniae, a także Staphylococcus aureus czy Streptococcus pneumoniae).

Znany jest także podział anatomiczny zapalenia płuc na:

•odoskrzelowe (wieloogniskowe, płacikowe),

•śródmiąższowe,

•płatowe (krupowe).

Zapalenie płuc poprzedzone jest zwykle zapaleniem oskrzeli. Zapalenie płuc występuje u osób wyniszczonych, osłabionych, po operacjach itd. Przyczyną zapalenia płuc może również być wdychanie kurzu, różnych substancji trujących, jak np. chloru, fosgenu, iperytu, a także dymu papierosowego. W przeważającej części przypadków mamy doczynienia z bakteryjnym zapaleniem płuc wskutek zakażenia bakteryjnego. Zapalenie płuc odoskrzelowe może rozwijać się również na tle długotrwałego przekrwienia płuc wskutek znacznego osłabienia układu krążenia, u chorych nieprzytomnych wskutek dostania się ciał obcych do dróg oddechowych i płuca.

Zapalenie płuc – objawy i leczenie

Normalne objawy zapalenia płuc to gorączka, kaszel z wykrztuszaniem ropnej plwociny oraz ogólnym bólem zlokalizowanym w klatce piersiowej. W przypadku klasycznego zapalenia płuc choroba pojawia się i rozwija bardzo szybko. Inaczej sytuacja wygląda przy atypowym zapaleniu płuc. W czasie atypowego zapalenia płuc możemy zaobserwować powolne pojawianie się objawów zapalenie płuc w postaci suchego i męczącego kaszlu, bólów głowy, gardła i mięśni, ogólnego osłabienia, nudności, wymiotów i biegunki. Te objawy zapalenia płuc mogą przypominać grypę. W leczeniu zapalenia płuc duże znaczenie ma pielęgnowanie chorego, bowiem odoskrzelowe zapalenie płuc występuje przy ciężkich chorobach zakaźnych oraz innych chorobach zmuszających chorego do ciągłego przebywania w łóżku. Aby zapobiec zapaleniu płuc u osób długo leżących w łóżku, trzeba często zmieniać pozycję pacjenta, nacierać jego klatkę piersiową spirytusem (np. kamforowym lub salicylowym), dbać o wentylację płuc, zapewnić dostęp świeżego powietrza, starannie pielęgnować jamę ustną. W przypadku zapalenie płuc leczenie za pomocą leków obejmuje sulfonamidy, antybiotyki, środki nasercowe, wykrztuśne, a w ciężkich przypadkach tlen. W czasie leczenia zapalenia płuc dieta powinna być lekka i pełnowartościowa, z uwzględnieniem dużej ilości soków owocowych i warzywnych.

Zapalenie płuc – dzieci

Zapalenia płuc u dzieci nie można lekceważyć. Zapalenie płuc u dzieci rozwija się prawie bezobjawowo. Wyraźnym objawem zapalenia płuc u dziecka jest dopiero złe samopoczucie i duszności. W przypadku dzieci tą niebezpieczną chorobą płuc można się zarazić od starszego rodzeństwa. Zapaleniem płuc dziecko może się zarazić w postaci wirusowego zapalenia płuc lub bakteryjnego zapalenia płuc. W zależności rodzaju zapalenie płuc leczenie obejmuje podanie antybiotyków lub łagodzenie objawów tej choroby płuc. Leki łagodzące objawy zapalenia stosuje się w leczeniu wirusowego zapalenia płuc. W wirusowym zapaleniu płuc podaje się głównie leki przeciwgorączkowe, przeciwkaszlowe łagodzące ból. Czasem lekarz w leczeniu wirusowego zapalenia płuc przepisuje również leki przeciwwirusowe. W bakteryjnym zapaleniu płuc leczenie opiera się natomiast na antybiotykach. Niezależnie od tego czy mamy do czynienia z wirusowym zapaleniem płuc, czy też z bakteryjnym zapaleniem płuc, należy obserwować dziecko w czasie leczenia zapalanie płuc, ponieważ zdarza się, że ze względu na ciężki przebieg tej choroby płuc, czasem leczenie zapalenia płuc odbywa się w szpitalu. U dzieci zapalenie atakuje również płuca w postaci zachłystowego zapalenia płuc. Zachłystowe zapalenie płuc dotyka najczęściej dzieci do 5 roku życia. W zachłystowym zapaleniu płuc bakterie i wirus dostają się do płuca w różny sposób. Płuca mogą zostać zainfekowane z krwioobiegu, przełyku, czy dróg oddechowych. Czynniki, które narażają płuca na zachłystowe zapalenie płuc to np. refluks, drgawki, karmienie sondą dożołądkową oraz pozycja leżąca. Jeśli chodzi o objawy to również zachłystowe zapalenie płuc wymaga konsultacji z lekarzem i dokładnego wywiadu.

Choroby wątroby obejmują szereg jednostek chorobowych, z których najczęściej występują: ostre i przewlekłe zapalenie wątroby, marskość wątroby, choroba stłuszczeniowa wątroby i toksyczne uszkodzenie wątroby. W leczeniu tych chorób żywienie jest podstawowym elementem terapii. W przebiegu chorób wątroby dochodzi do zaburzeń przemiany poszczególnych składników pokarmowych, dlatego konieczne jest indywidualne podejście do każdego chorego. Żywienie chorych często napotyka trudności, takie jak brak łaknienia, uczucie pełności i wzdęcia, pragnienie oraz okresowe zaburzenia trawienia. Dlatego też wytyczne dotyczące żywienia pacjentów z chorobami wątroby powinny uwzględniać indywidualne podejście do stanu chorego i fazy choroby. W przypadku braku łaknienia należy dążyć do dostarczenia organizmowi produktów o dużej wartości biologicznej. Dieta wątrobowa jest koniecznością w profilaktyce i leczeniu chorób takich jak: przewlekłe zapalenie wątroby, marskość wątroby i toksyczne uszkodzenie wątroby. Wiele osób nie łączy z chorą wątrobą zaburzeń trawiennych, długotrwałego zmęczenia, złego samopoczucia, wzdęć i zaparć. Jeśli nie zauważy się w porę tych objawów – leczenie wątroby będzie długie i nie zawsze skuteczne. Zdrowa dieta na wątrobę powinna ograniczać produkty tłuste na rzecz białka i węglowodanów.

Dieta wątrobowa

Dieta wątrobowa to dieta lekkostrawna, która wymaga naprawdę drastycznych zmian nawyków żywieniowych. Kiedy wątroba odmawia posłuszeństwa, jedynym rozwiązaniem okazuje się zastosowanie diety. Powinna być bogata w białka i węglowodany oraz ograniczać tłuszcze i błonnik. Produkty białkowe muszą zawierać dużą ilość substancji lipotropowych, jak: metionina, cholina, witaminy B2 i C. W diecie na wątrobę tłuszcze ogranicza się do 40 g dziennie. Podstawą jest stosowanie tłuszczów o niskim punkcie topnienia i wysokiej wartości biologicznej, a więc takich jak: olej sojowy, olej słonecznikowy i masło. W trakcie stosowania diety wątrobowej posiłki warto spożywać często, tj. 4-5 razy dziennie, ale w mniejszych porcjach, a potrawy nie powinny być gorące. Najlepiej, aby potrawy były przygotowane w wodzie i na parze, pieczone w folii, pergaminie, a także duszone bez tłuszczu. Zazwyczaj w tej diecie podaje się większe ilości chudego mleka i twarogu, ponieważ zawierają metioninę.

Dieta wątrobowa – zasady

Posiłki należy spożywać w niewielkiej objętości, 5–7 razy dziennie. Ze względu na skłonności do hipoglikemii osób z chorobami wątroby zaleca się jeden posiłek późnym wieczorem. Warzywa i owoce należy podawać gotowane i rozdrobnione oraz w postaci soków i przecierów. Zupy przygotowuje się na wywarach warzywnych, podprawianych zawiesiną z mąki i mleka. Zalecane metody przyrządzania potraw to: gotowanie w wodzie, na parze, w naczyniach bez wody, duszenie, obsmażanie bez tłuszczu na patelni, pieczenie w folii, pergaminie, naczyniach ceramicznych, na ruszcie, w piekarniku lub opiekaczu. Zabronione jest smażenie i pieczenie na tłuszczu. W przypadku prawidłowej masy ciała podaż energii jest zgodna z normą fizjologiczną 25–30 kcal/kg mc./dobę (kcal pozabiałkowe). U osób niedożywionych zapotrzebowanie zwiększa się do 35–40 kcal/kg mc./dobę. Białko powinno stanowić 1 g/kg mc/dobę, a w przypadku stłuszczenia wątroby czy po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby białko należy zwiększyć do 1,5 g/kg mc./dobę. Białko wspomaga proces odbudowy komórek wątroby oraz zmniejsza nacieczenia tłuszczowe. Zaleca się, aby ponad połowę spożywanego białka stanowiło białko pochodzenia zwierzęcego. Zawartość tłuszczu w diecie zarówno roślinnego, jak i zwierzęcego nie powinna przekraczać 30–50 g/dobę. Jednak w wyrównanych chorobach wątroby, bez objawów żółtaczki tłuszcz może stanowić 1 g/kg mc/dobę. Należy pamiętać, aby tłuszcz dodawać na surowo do gotowych potraw. Węglowodany uzupełniają zapotrzebowanie na energię i ich spożycie powinno wynosić od 200 do 300 g na dobę (w tym 50–70g cukry łatwo przyswajalne). Ze względu na występujące wzdęcia i biegunki należy wykluczyć z diety błonnik. Spożycie soli kuchennej nie powinno przekraczać 5 g na dobę. Z powodu zaburzeń wchłaniania i magazynowania witamin oraz soli mineralnych w trakcie przebiegu chorób wątroby zaleca się przyjmowanie potasu w ilości 1000–1500 mg na każdy 1000 kcal diety. U osób chorych na marskość wątroby mogą dodatkowo pojawić się niedobory wapnia, cynku i selenu. Ponadto należy zwiększyć ilość warzyw bogatych w β-karoten oraz produktów zawierających witaminy D, E i K, ponieważ zmniejszona ilość tłuszczu w diecie powoduje ograniczenie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dobrze jest również wprowadzić do jadłospisu produkty bogate w witaminę C, gdyż wspomaga ona układ immunologiczny, co prowadzi do zwalczania stanu zapalnego.

Co można jeść podczas diety wątrobowej?

Podczas diety wątrobowej zaleca się:

•pieczywo pszenne i żytnie z niskiego przemiału, czerstwe, sucharki;

•masło, twaróg, ser biały, jajka na miękko;

•chudą szynkę, polędwicę, parówki, miód, zupy na wywarach warzywnych z chudego mięsa;

•kasze na sypko, kasze rozklejone;

•drobne makarony, lane kluski, kluski francuskie;

•chude mięso i ryby: gotowane, w warzywach, z wody, pulpety, pieczone bez tłuszczu w folii bądź pergaminie;

•z tłuszczów: oliwę, olej sojowy, słonecznikowy i kukurydziany;

•owoce, kompoty, musy, galaretki, koktajle mleczno-owocowe, owoce przecierane, biszkopty.

Choroby wątroby wymagają ograniczenia:

•cebuli, czosnku, kapusty, papryki, ogórków;

•octu, roślin strączkowych;

•śmietany, tłuszczu, obsmażania, smażenia, duszenia, pieczenia – w tłuszczu;

•coca-coli (i wszelkich napojów gazowanych), kawy;

•czekolady, tortów, kremów;

•alkoholu i papierosów.

Jadłospis diety wątrobowej

Każde menu diety na wątrobę musi ograniczać spożywanie tłustych potraw, alkoholów i smażonych przekąsek

• Śniadanie: pieczywo mieszane – chleb pszenny i pieczywo półcukiernicze, masło, pasta z sera twarogowego i pasta z pomidorów, kasza manna na mleku lub wywarze z warzyw, miód, napój z dzikiej róży.

• Obiad: zupa jarzynowa z lanymi kluskami, pulpety z cielęciny, sałata zielona polana kefirem, ziemniaki purée, marchew gotowana, kompot z jabłek.

• Podwieczorek: koktajl mleczno-warzywno-owocowy, biszkopty.

• Kolacja: pierogi leniwe, surówka z jabłek, herbata z cytryną.

W diecie wątrobowej nie może zabraknąć ziół, które koją narząd, pomagają wzmacniać i leczyć wątrobę. Zioła na wątrobę zapobiegają pojawianiu się choroby, a w niektórych przypadkach regenerują uszkodzony narząd. Do najskuteczniejszych środków ziołowych leczących przewlekle chorą wątrobę należą wyciągi z nasion ostropestu plamistego.

Dieta na wątrobę wpływa pozytywnie na zdrowie, nie pozwala przytyć, redukuje tkankę tłuszczową oraz sprzyja chudnięciu. Powinna być odpowiednio zbilansowana i zawierać zdrowe, świeże i lekkie przekąski.

Statystyki Światowej Organizacji Zdrowia są alarmujące – aż 284 miliony ludzi na całym świecie cierpi z powodu wad wzroku lub jest całkowicie niewidomych. Okazuje się, iż u 80% chorych można byłoby uniknąć utraty wzroku przy odpowiedniej profilaktyce i leczeniu. Również w naszym kraju schorzenia aparatu wzroku nie należą do rzadkości – niemal 50% Polaków w wieku od 16 do 54 lat nie widzi w sposób prawidłowy. Widzenie astygmatyka przypomina patrzenie przez lornetkę z nieuregulowaną ostrością. Obraz jest rozmyty i zniekształcony. Jeśli cierpisz na tę chorobę, widzisz np. gwiazdy jako plamki, a nie punkty. Kontury przedmiotów są nieostre, niezależnie od odległości, charakterystyczny jest również brak wyczucia przestrzeni. Niewielka wada powoduje szybkie męczenie się oczu oraz bóle głowy.

Astygmatyzm – charakterystyka

Przyczyna astygmatyzmu to nieprawidłowa budowa rogówki, pierwszej struktury oka, która dokonuje załamywania promieni. Niezborna rogówka, czyli ta, która jest przyczyną astygmatyzmu, posiada dwa różne promienie krzywizny. Można to sobie wyobrazić, porównując prawidłową rogówkę do wycinka idealnej kuli. Natomiast rogówka niezborna jest wycinkiem bryły o kształcie jajowatym. W takiej rogówce występują dwa główne południki, położone pionowo i poziomo, najbardziej różniące się promieniami krzywizny (porównajmy sobie przedstawiony opis z połową skorupki jajka. Linia narysowana pionowo, wzdłuż takiej połówki, różni się zakrzywieniem od linii powstałej przy rysowaniu poziomo). Wspomniane linie najbardziej różniące się promieniem krzywizny to tak zwane południki główne wyznaczające oś astygmatyzmu. Wiązka promieni padających wzdłuż jednej osi jest załamywana z inną mocą niż promienie padające wzdłuż osi prostopadłej do niej. Oczywiście rogówka nigdy nie jest idealnie okrągła, więc można powiedzieć, że każdy cierpi na niezborność. Jednak zaburzenia widzenia pojawiają się dopiero od pewnego stopnia deformacji.

Astygmatyzm – rodzaje

Astygmatyzm jest wynikiem defektu rogówki, polegającym na braku symetrii obrotowej – to tzw. astygmatyzm rogówkowy. Rzadziej astygmatyzm jest spowodowany nieosiowym ustawieniem soczewki ocznej lub deformacją soczewki.

W astygmatyźmie wyróżnia się następujące wady wzroku:

• astygmatyzm niski – do 1 dioptrii,
• astygmatyzm średni – od 1 do 2 dioptrii,

• astygmatyzm wysoki – od 2 do 3 dioptrii,
• astygmatyzm bardzo wysoki – od 3 dioptrii.

Istnieją dwa rodzaje astygmatyzmu rogówkowego:

1.Astygmatyzm regularny – w astygmatyźmie tego rodzaju można wyróżnić dwa jego przekroje, w których rogówka ma różną moc zbierającą, ponieważ ma odpowiednio największą i najmniejszą krzywiznę. Ten rodzaj astygmatyzmu można korygować za pomocą okularów ze szkła cylindrycznego (torycznego) lub miękkimi torycznymi soczewkami kontaktowymi.

2.Astygmatyzm nieregularny – w tym przypadku dwa przekroje nie mogą być wyróżnione, ponieważ istnieje wiele osi optycznych. Ten rodzaj astygmatyzmu najczęściej występuje wskutek uszkodzenia rogówki, np. podczas wypadku (blizny), lub jest spowodowany nierównomierną wypukłością rogówki (stożek rogówki) albo też nieregularnością soczewki. W astygmatyzmie nieregularnym do jego korekcji można wykorzystać dwa sposoby, np. za pomocą twardych soczewek kontaktowych lub żelami nakładanymi bezpośrednio na rogówkę. Obok astygmatyzmu rogówkowego, można wyróżnić jeszcze astygmatyzm spowodowany nieprawidłowym kształtem soczewki, w sytuacji gdy: rogówka posiada prawidłowy kształt, jednak soczewka wykazuje nieprawidłowe funkcje, czego efektem jest widzenie przez pacjenta tak, jak w przypadku astygmatyzmu rogówkowego.

Objawy astygmatyzmu

Objawy astygmatyzmu zależą od tego, jak duża jest wada wzroku. Niewielka może nie powodować braku ostrości widzenia, a np. szybkie męczenie się oczu, bóle głowy i mięśni oczu. Większy astygmatyzm objawia się brakiem ostrości, problemem z widzeniem konturów przedmiotów, niezauważaniem detali, co prowadzić może do zaburzenia poczucia przestrzeni. Dzieje się tak dlatego, że rogówka u astygmatyka ma kształt elipsy, a nie kuli. W takim wypadku promienie światła wpadające do oka ogniskują się w kilku miejscach, a nie wyłącznie na siatkówce.

Astygmatyzm – Czy konieczna jest operacja?

Astygmatyzm jest powszechną przypadłością, jednak nie w każdym przypadku występuje konieczność skorygowania tej wady. Uważa się, że astygmatyzm nie wymaga leczenia, jeśli wada nie przekracza 1,0 dioptrii. Nie istnieją żadne metody zapobiegania powstawaniu tej wady, można jednak, poprzez odpowiednią pielęgnację, przeciwdziałać skutkom astygmatyzmu w postaci łzawienia, nieostrego widzenia, mrużenia powiek czy przewlekłych zapaleń brzegów powiek i spojówek. Wskazane są okresowe kontrole okulistyczne, co najmniej raz w roku, oraz noszenie odpowiednich okularów lub soczewek kontaktowych, ewentualnie leczenie chirurgiczne. Astygmatyzm można, ale nie trzeba leczyć operacyjnie. Wadę można korygować za pomocą soczewek cylindrycznych, których zadaniem jest ogniskowanie światła w dwóch różnych punktach. Ponadto stosuje się soczewki sferocylindryczne, które załamują światło w obu głównych płaszczyznach, ale z różną mocą. Astygmatyzm można skorygować również za pomocą okularów i soczewek kontaktowych.

Enzymy trawienne – czym są?

Enzymy trawienne – enzymy rozkładające pokarm na substancje przyswajalne przez organizm, np. cukry proste, aminokwasy, kwasy tłuszczowe itp. Przykładowo, białka trawione są przez pepsynę, trypsynę i peptydazy, a tłuszcze przez lipazy itp. Enzymy trawienne to specyficzna grupa białek, wydzielanych w układzie pokarmowym człowieka odpowiedzialnych za przyśpieszenie rozkładu złożonych związków z pożywienia do jak najprostszych do strawienia cząsteczek, co zachodzi w procesie hydrolizy, które mogą zostać wykorzystane przez organizm do licznych reakcji. Ich produkcja zachodzi głównie w trzustce i jelicie cienkim, ale również przez gruczoł ślinowy czy żołądek.

Podział enzymów ze wzglądu na rodzaj trawionych składników:

Enzymy trawienne dzielimy na 4 główne grupy:

– enzymy proteolityczne, inaczej peptydazy, zajmujące się rozkładem białek,

– enzymy amylolityczne, inaczej amylazy, odpowiedzialne za rozkład węglowodanów,

– enzymy lipolityczne, inaczej lipazy, przyśpieszające rozkład tłuszczów,

– enzymy nukleolityczne, inaczej nukleazy, przyczyniające się do rozkładu kwasów nukleinowych:

a) rybonukleazy – oddziałujące na kwas rybonukleinowy (RNA),

b) deoksyrybonukleazy – wpływające na kwas deoksyrybonukleinowy (DNA).

Podział enzymów ze względu na miejsce działania:

Ze względu na miejsce działania wyróżniamy poszczególne enzymy:

1) Jama ustna: amylaza ślinowa, lizozym;

2) Żołądek: pepsyna, lipaza żołądkowa;

3) Dwunastnica: trypsynogenu, chymotrypsynogen, elastaza, lipaza żołądkowa, amylaza trzustkowa, disacharydaza, nukleazy trzustkowe;

4) Jelito cienkie: aminopeptydazy, karboksypeptydazy, amylaza jelitowa, laktaza, sacharaza, lipaza jelitowa, nukleazy jelitowe.

Przyczyny niedoboru enzymów trawiennych:

Przyczyn może być wiele, ale do głównych zaliczymy z pewnością:

– przesiąkliwe jelito,

– stany zapalne wywoływane przez alergie pokarmowe,

– przewlekły stres,

– ekspozycja na wszechobecne toksyny,

– procesy starzenia,

– zmniejszona produkcja kwasu solnego, ponieważ kwasowe środowisko jest wymagane do aktywacji enzymów odpowiedzialnych za trawienie protein,

– predyspozycje genetyczne.

Enzymy trawienne – dla kogo są potrzebne?

Suplementacja enzymów trawiennych może być niezbędna wśród pewnych grup osób:

– osoby z upośledzonym funkcjonowaniem trzustki, w przebiegu chociażby choroby Leśniowskiego-Crohna, celiakii czy cukrzycy, gdyż jest ona odpowiedzialna za produkcje kilku enzymów: lipazy trzustkowej, amylazy trzustkowej, nukleaz oraz nieaktywnych proenzymów: trypsynogenu, chymotrypsynogenu i proelastazy, przekształcanych odpowiednio do: trypsyny, chymotrypsyny i elastazy, a więc ich braki muszą zostać uzupełnione celem zwiększenia absorpcji składników pokarmowych, a szczególnie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach,

– wsparcie enzymami trawiennymi może okazać się korzystne dla osób borykających się z nieszczelnymi jelitami,

– przy doświadczeniu chorób wątroby,

– jeżeli mamy uczucie zatrzymania skonsumowanego pożywienia w żołądku,

– przy problemach dotykających szerokie grono osób, takich jak: zatwardzenie, wzdęcia, gazy, niestrawności,

– jeśli zauważymy, że w naszym stolcu znajdują się niestrawione cząstki pokarmu,

– osoby doświadczające refluksu żołądkowo-przełykowego po spożyciu posiłku.

Z czym wiążę się niedobory enzymów trawiennych?

– niezdolność do trawienia, a więc również właściwego wchłaniania składników pokarmowych może prowadzić do wystąpienia niedożywienia,

– niestrawione cząstki pokarmowe mogą stać się pożywką dla niekorzystnych bakterii zasiedlających nasze jelita, powodując wzdęcia, gazy, a co gorsza dysbiozę jelitową, czyli przerost liczby szkodliwych bakterii, co może mieć szereg negatywnych konsekwencji zdrowotnych,

– nieodpowiednie działanie enzymów układu pokarmowego może doprowadzić do zapalenia trzustki, mukowiscydozy, choroby Leśniowskiego-Crohna, celiakii, a nawet raka trzustki.

Suplementacja enzymami trawiennymi

– Enzymy trawienne zawarte w owocach: bromealina z ananasa, papaina z papai,

– Enzymy trawienne pochodzące z surowego mięsa zwierzęcego w postaci tatara, lub poddanego lekkiej obróbce termicznej niedoprowadzającej do ich zniszczenia,

– Enzymy pochodzące z probiotyków,

– Suplementy zawierające mieszanki niezbędnych enzymów trawiennych,

– Betaina HCL.

Jak możemy wpłynąć na uzupełnienie niedoborów enzymów trawiennych?

Chcąc poradzić sobie z problemami dotyczącymi zbyt małej ilości wytwarzanych enzymów trawiących składników pokarmowych możemy zadziałać poprzez:

– redukcję stanów zapalnych toczących się w organizmie,

– odbudowę naturalnej mikroflory jelitowej, a tu z pomocą przychodzą nam odpowiednio dobrane preparaty probiotyczne oraz probiotyki stanowiące pożywkę dla korzystnych bakterii bytujących w naszych jelitach,

– eliminacja z diety pokarmów zawierających inhibitory enzymów trawiennych, a więc nasiona roślin strączkowych czy ziarna zbóż,

– wyrównanie niedoborów pokarmowych w organizmie,

– naukę radzenia sobie ze stresem, który w dużej mierze oddziałuje na funkcjonowanie układu pokarmowego.

Problem z gazami jelitowymi to dolegliwość, która dotknęła niemal każdej osoby. Fizjologicznie każdy człowiek ma w jelitach pewną objętość gazów. Wzdęcia i problemy z gazami pojawiają się w sytuacji, kiedy ich nadmiar gromadzi się w jelitach. Jakie są przyczyny nadmiernych gazów jelitowych? Jak zapobiegać wzdęciom i jak zmodyfikować dietę, aby uchronić się przed tym problemem? Obecność gazów w jelitach jest naturalnym procesem. U dorosłego zdrowego człowieka objętość gazów jelitowych wynosi około 200 ml, a łączna dobowa objętość ?wiatrów? wydalanych z organizmu dochodzi nawet do 600 ml – usuwane są od kilkunastu do nawet 25 razy w ciągu doby.

Gazy w jelitach mają dwa główne źródła

Po pierwsze: gazy jelitowe częściowo składają się z powietrza połykanego podczas mówienia i spożywania posiłków – tu głównymi składnikami są azot i tlen. Drugim źródłem są gazy będące produktami fermentacji jelitowej, mającej miejsce w jelicie grubym. Te mają bardziej zróżnicowany skład. Produktami metabolizmu bakteryjnego w jelicie mogą być: gazy bezwonne (metan, dwutlenek węgla, wodór) oraz gazy ze specyficznym aromatem (siarkowodór i inne pochodne siarkowe). O ilości i składzie gazów pochodzących z fermentacji bakteryjnej decyduje: skład mikroflory bakteryjnej, rodzaj spożywanej żywności oraz sprawność procesów metabolicznych zachodzących w jelitach.

Nadmierne gazy jelitowe – przyczyny

Jest wiele powodów, dla których mogą gromadzić się nadmierne gazy w jelitach. Przyczyny tego stanu rzeczy to przede wszystkim (1, 2):

•zwiększone porcje połykanego powietrza, wynikające np. z żucia gumy lub palenia papierosów,

•częste spożywanie żywności, która przyczynia się do zwiększonej produkcji gazów w jelitach (tzw. gazotwórczej),

•nietolerancje pokarmowe (np. zespół nietolerancji laktozy),

•spowolnienie motoryki jelitowej, związane z mechanicznym upośledzeniem przepływu w przewodzie pokarmowym (czynnościowe lub polekowe),

•niemożność odbicia połkniętego powietrza (np. wskutek przebytej operacji refluksu żołądkowo-przełykowego),

•nadmierna ilość bakterii w jelicie cienkim,

•nieprawidłowy skład mikroflory w jelicie grubym, zwiększone procesy fermentacji,

•nieprawidłowy przebieg procesów trawienia i wchłaniania w jelicie cienkim, co skutkuje zwiększeniem ilości substratów do fermentacji w jelicie grubym.

Gazy jelitowe – leczenie i zapobieganie

Trudno o jednoznaczną diagnostykę wzdęcia, czyli zwiększonego gromadzenia się gazów jelitowych. Jeśli do subiektywnego odczucia nadmiernego wypełnienia jelit gazami dochodzą inne objawy, wówczas należy szukać organicznej przyczyny związanej z funkcjonowaniem układu pokarmowego.

W pierwszej kolejności należy rozważyć, jakie mogą być potencjalne przyczyny powstawania nadmiernej ilości gazów jelitowych i spróbować je wyeliminować. W sytuacji, gdy problem pojawia się częściej, warto także wdrożyć postępowanie mające na celu jego zminimalizowanie.

Gazy jelitowe – zapobieganie powstawaniu wzdęć:

•powolne spożywanie posiłków, staranne żucie i rozdrabnianie,

•picie przez słomkę, wykluczenie picia napojów gazowanych,

•zaprzestanie żucia gumy i palenia papierosów,

•staranna weryfikacja spożywanych produktów i wykluczenie tych pokarmów, które mogą powodować nadmierne wytwarzanie gazów jelitowych

•stosowanie probiotyków w celu przywrócenia równowagi dobroczynnej mikroflory jelitowej i neutralizacji szkodliwych drobnoustrojów,

•ostrożne spożywanie produktów mlecznych i jego przetworów zawierających cukier mleczny (czyli laktozę) – mogą być przyczyną wzdęć towarzyszących nietolerancji laktozy.

Objawowo przy wzdęciach można stosować leki i środki adsorbujące (np. węgiel aktywowany) lub preparaty powierzchniowo czynne, które ułatwiają opróżnienie jelit z gazów i odchodzenie wiatrów. Przy nawracających przypadkach pojawiania się zwiększonej ilości gazów jelitowych stosuje się niekiedy chemioterapeutyki mające na celu zmniejszenie ilości mikroflory fermentującej lub leki o zbliżonym działaniu.

Dieta na nadmierne gazy:

Do gazotwórczych składników potraw należą m.in. cukry z rodziny oligosacharydów, laktoza, niektóre rozpuszczalne włókna i skrobia. Oligosacharydy znajdują się głównie w fasoli, brokułach, brukselce, kapuście, kalafiorach, suchym grochu i soczewicy. Nie są dokładnie trawione, bo ludziom brakuje enzymu (alfa-galaktozydazy) koniecznego do całkowitego ich rozpadu. Zwiększają więc produkcję gazów (fasola nawet dwunastokrotnie) w jelicie grubym. Laktoza, czyli cukier zawarty w mleku i jego przetworach, może aż ośmiokrotnie zwiększyć wytwarzanie gazów. Dzieje się tak, gdy organizm nie ma dostatecznie dużo własnego enzymu laktazy potrzebnego do strawienia tego cukru. Nietolerancję laktozy można wykryć, wykonując testy alergiczne lub badania krwi. Najprostszym sposobem rozpoznania tej dolegliwości jest odstawienie na co najmniej dwa tygodnie wszystkich produktów mlecznych. Wyjątek stanowią tu jogurty naturalne, bo są wstępnie przetrawione przez bakterie używane do ich produkcji. Enzym laktazy można też przyjmować w tabletkach po uzgodnieniu dawki z lekarzem.